نسل بشر امروزی به احتمال زیاد آخرین نسلی است که با خیال راحت نفت را می‌سوزاند و دود می‌کند و به هوا می‌فرستد.

تصور روزی که سوخت‌های فسیلی زمین تمام شده‌اند، خیلی سخت است ولی از آنجا که تاریخ دقیق روز قیامت معلوم نیست (!) و ممکن است ده سال دیگر باشد یا چند صدهزار سال دیگر، دور از ذهن نیست که تصور کنیم بشر آن روز را خواهد دید و با توجه به رشد هم‌زمان جمعیت و صنعت، به نظر نمی‌آید آن روز آن‌قدرها هم دور باشد.

تلاش‌ها برای جایگزینی انواع دیگر انرژی‌ها به جای انرژی حاصل از سوختن سوخت‌های فسیلی مدت‌هاست که آغاز شده و «دم‌دست‌ترین» و البته نه لزوماً مقرون‌به‌صرفه‌ترین جایگزین‌ها هم در طبیعت یافت شده‌اند: باد، آب، خورشید و زمین.

در رابطه با تولید انرژی توسط باد و آب و خورشید چیزهایی شنیده‌ایم ولی تولید انرژی توسط زمین کمتر شناخته‌شده است. این نوع انرژی که مستقیماً از زمین گرفته می‌شود را به نام انرژی ژئوترمال یا انرژی زمین‌گرمایی (Geothermal Energy) می‌شناسند.

منبع اصلی انرژی ژئوترمال انرژی حرارتی است که در اعماق زمین وجود دارد. اگر در نزدیکی این منبع و در عمق مناسب، سفره‌های آب زیرزمینی وجود داشته باشد حرارت این منبع به آب موجود در سفره منتقل می‌شود و این آب نقش «حامل انرژی» را ایفا می‌کند.

روش استفاده از این «حامل انرژی»، حفر چاه برای رساندن آب (با فشار و دمای زیاد) به سطح زمین است که اصطلاحاً این چاه‌ها را چاه‌های ژئوترمال می‌گویند و به‌طور معمول حداکثر تا ۳ کیلومتر عمق دارند.

یکی از انواع مرسوم نیروگاه‌های ژئوترمال به این صورت عمل می‌کند که آب داغ پس از رسیدن به سطح زمین وارد یک مخزن با فشار پایین (که در اصطلاح مهندسی شیمی به آن Flash Drum می‌گوییم) می‌شود و بخار ایجادشده ناشی از افت فشار، پره‌های توربین نیروگاه را می‌چرخاند و به این ترتیب انرژی الکتریکی تولید می‌شود.

البته هر نقطه‌ای از زمین به عنوان منبع انرژی ژئوترمال مناسب نیست و معمولاً مناطق آتشفشانی و همچنین مناطقی که قبلاً به صورت آتشفشان فعال بوده‌اند محل‌های مناسبی هستند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد هزینه تولید برق با استفاده از انرژی ژئوترمال حدود ۳۰ درصد کمتر از هزینه تولید برق با سوخت‌های فسیلی است.

ذکر این نکته لازم است که یکی از معایب نیروگاه‌های ژئوترمال گازهایی مانند آمونیاک و دی‌اکسید‌کربن و ترکیبات گوگرددار است که همراه با آب به سطح زمین می‌آیند و می‌توانند باعث آلودگی محیط زیست شوند. گرچه باز هم این آلودگی نسبت به آلودگی ایجادشده توسط «نیروگاه‌های سوخت فسیلی» خیلی کمتر است!

ایران نیز با توجه به عبور یک کمربند آتشفشانی در بخش شمال‌غربی آن پتانسیل خوبی برای استفاده از این انرژی را دارا می‌باشد (مثل دامنه کوه‌های سبلان و سهند). اگرچه در حال حاضر ارزانی سوخت‌های فسیلی مانع اصلی جهت ایجاد سرمایه‌گذاری در این نوع انرژی نهفته در زمین می‌باشد.

در هر حال نسل ما و یکی دو نسل آینده در کنار مصرف درست باید از این آخرین «قطرات» سوخت‌های فسیلی لذت کافی را ببرد چون به هر حال روزی تمام می‌شوند و نسل‌های بعدی می‌مانند و منابع انرژی جدیدی که جنگ و دعوا بر سر آن‌ها خواهد بود!

و البته امیدواریم و آرزو می‌کنیم که «ما» به دلیل تمام‌کردن این سوخت‌ها دچار نفرین نسل‌های بعدی نشویم!